ΤΙ ΕΙΔΕ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΛΩΤ

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΚΥΒΕΡΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ιωάννα Μπουραζοπούλου

ΤΙ ΕΙΔΕ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΛΩΤ

Εκδόσεις Καστανιώτη 2007, σελ. 488

Το έργο Τι είδε η γυναίκα του Λωτ ; είναι ένα μυθιστόρημα, το οποίο έχει ως βάση της ιστορίας του την βιβλική καταστροφή που έγινε πριν από σαράντα αιώνες στα Σόδομα και τα Γόμορρα. Δεν είναι όμως θρησκευτικό βιβλίο, ούτε προσπαθεί να ηθικολογήσει. Και απ’ αυτό ακριβώς το σημείο αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε την πρωτοτυπία της Ιωάννας Μπουραζοπούλου.

Στο μυθιστόρημα αυτό η ίδια γη της διήγησης της Βίβλου ανοίγει ξαφνικά και αναβλύζει ένα βιολετί αλάτι που κατακλύζει τον κόσμο. Το γεγονός αυτό αλλάζει τη γεωγραφία τριών ηπείρων (Ευρώπης, Αφρικής, Ασίας) και δημιουργεί έναν νέο χάρτη. Στη μέση αυτού του νέου χάρτη τοποθετεί η συγγραφέας την «Αποικία», που αποτελεί τα σύγχρονα Σόδομα.

Στην Αποικία ζουν χιλιάδες άνθρωποι ως εργαζόμενοι στην παραγωγή, την επεξεργασία και την προώθηση του βιολετί αλατιού. Το αλάτι αυτό είναι το στοιχείο που εξουσιάζει όλο τον κόσμο. Οι πάντες είναι εκούσια υποταγμένοι στην Κοινοπραξία, η οποία διαχειρίζεται το εθιστικό αλάτι, αλλά και στον Κυβερνήτη της Αποικίας. Στην πραγματικότητα όμως είναι υποταγμένοι στις ενοχές τους για τον κόσμο που άφησαν πίσω (ζούσαν σε άλλους τόπους πριν πάνε στην Αποικία), αλλά και στον φόβο πως αυτός ο κόσμος κάποια στιγμή θα τους αναζητήσει, αφού δεν υπήρξαν και τόσο ενάρετοι πολίτες στο παρελθόν. Όλοι τους είχαν διαπράξει διαφόρων ειδών αμαρτήματα, τα οποία άφησαν πίσω και ως Άποικοι τώρα έχουν διαφορετικά ονόματα και ιδιότητες.

Ωστόσο ο Κυβερνήτης της Αποικίας βρίσκεται νεκρός. Από ‘κεί αρχίζει να ξετυλίγεται το διανοητικό παιχνίδι της Μπουραζοπούλου. Οι έξι αυλικοί του Κυβερνήτη (ο πρόεδρος του Δικαστηρίου, ο διοικητής της Φρουράς, ο ορθόδοξος ιερέας, ο ιδιαίτερος γραμματέας του Κυβερνείου, ο διευθυντής του Υγειονομείου και η σύζυγος του Κυβερνήτη) αναλαμβάνουν τότε να γράψουν έξι διαδοχικές επιστολές προς την Κοινοπραξία, χωρίς ο ένας να γνωρίζει το περιεχόμενο της επιστολής του άλλου. Αυτό ήταν αδιανόητο έως τότε, αφού μόνο ο Κυβερνήτης επιτρεπόταν να αλληλογραφεί με την Κοινοπραξία.

Μέσα σ’ αυτές τις επιστολές περιγράφουν τα γεγονότα που συνέβησαν μετά τον θάνατο του Κυβερνήτη και αναφέρουν την άφιξη ενός παράξενου νέου Κυβερνήτη που δίνει αλλόκοτες εντολές. Αυτός είναι ένας πραγματικός «άγγελος τιμωρός» που θα ταρακουνήσει την ήσυχη και καλοκουρδισμένη Αποικία και θα αναγκάσει τους Αποίκους να κάψουν οι ίδιοι την καταραμένη πολιτεία τους.

Στην συνέχεια, ο Φιλέας Μπουκ, ο άνθρωπος που εφηύρε ένα τρισδιάστατο είδος σταυρολέξου, το «Επιστολόλεξο», για την εφημερίδα Times του Λονδίνου, έχει προσληφθεί στην έδρα της Κοινοπραξίας στο Παρίσι για να λύσει το μυστήριο του θανάτου του Κυβερνήτη και των επιστολών των έξι αυλικών του. Το φινάλε είναι τολμηρά ανατρεπτικό, αφού παρουσιάζει τα μέχρι εκείνη την ώρα δεδομένα εντελώς διαφορετικά, αφήνοντας στον αναγνώστη ωστόσο αισιόδοξο μήνυμα.

ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ Η ΤΙΜΩΡΙΑ

Η μυθική γυναίκα του Λωτ την στιγμή που όλα καίγονται, την στιγμή του τέλους, είχε το θάρρος ή την περιέργεια να κοιτάξει πίσω της τα Σόδομα και τα Γόμορρα να καταστρέφονται. Και αμέσως ο Θεός την μετέτρεψε σε στήλη άλατος. Τι είδε που άξιζε τέτοια τιμωρία; Αυτό αναρωτιέται και η συγγραφέας, που προφανώς δεν θεωρεί ότι η γνώση πρέπει να έχει ως τίμημά της την τιμωρία, αφού στο μυθιστόρημά της βάζει τους Αποίκους να κάψουν οι ίδιοι την πολιτεία τους και να την παρακολουθούν να καταστρέφεται μπροστά τους.

Το μυθιστόρημα αυτό είναι βέβαια αλληγορικό και συμβολικό. Η συγγραφέας δημιουργεί άγνωστους και ασυνήθιστους κόσμους γεμάτους ανατροπές. Το ξεκίνημα του έργου αφήνει αναπάντητα ερωτήματα στον αναγνώστη, απορίες που όμως λύνονται σταδιακά, καθώς προχωράει η εξέλιξή του. Ίσως αρχικά μοιάζει με βιβλίο μυστηρίου ή ακόμη και αστυνομικό, αλλά ουσιαστικά είναι μια διαδρομή στο εσωτερικό της ανθρώπινης συνείδησης, που κινείται διαρκώς μεταξύ αλήθειας και ψεύδους. Υπάρχουν επίσης διάσπαρτα αρκετά στοιχεία επιστημονικής φαντασίας μέσα στο έργο, καθώς και βίαιες ή αποτροπιαστικές σκηνές, τις οποίες η Μπουραζοπούλου περιγράφει με υπερβολικά λεπτομερή τρόπο (π.χ. τεμαχισμός Κυβερνήτη).

Φαίνεται ότι η συγγραφέας διαθέτει ζωηρή φαντασία που αντικατοπτρίζεται μέσα από την γραφή της, αλλά και από την πλοκή και τις ζωντανές εικόνες που μας παρουσιάζει. Αυτό απορρέει βέβαια από το γεγονός ότι η ίδια γράφει και θεατρικά έργα. Η πλοκή του έργου είναι αρκετά καλοδουλεμένη και η αφήγηση ολοκληρωμένη. Παρά τον μεγάλο όγκο του, είναι ευανάγνωστο έργο, χάρη στην ρέουσα γλώσσα της Μπουραζοπούλου.

Η συγγραφέας αποδεικνύει ότι το μυθιστόρημα στην Ελλάδα μπορεί να κάνει μια νέα αρχή, αν και η ίδια ως συγγραφέας δεν είναι αρκετά προβεβλημένη. Χρειάζεται όμως υποψιασμένους, απαιτητικούς και αρκετά προσεκτικούς αναγνώστες, καθώς είναι ένα έργο έξω από τα συνηθισμένα. Σε καμία περίπτωση το βιβλίο αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που εμείς ζούμε, αλλά ανήκει ολόκληρο στον κόσμο της μυθοπλασίας. Είναι μια ιστορία με αγωνία και δράση, αλλά παράλληλα και μια αλληγορία για την ανθρώπινη συνείδηση που στήνει η ίδια τη δική της υπόθεση. Τα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης που παραθέτει η συγγραφέας, σε κάνουν να αναζητάς δύσκολες ερμηνείες και βαθύτερους στοχασμούς, οι οποίοι ίσως τελικά δεν υπάρχουν.

Παρά τα κάποια ελαττώματα που διέκρινα στο έργο, γενικά, θεωρώ ότι είναι ένα αρκετά καλό μυθιστόρημα σε σχέση με όσα ελληνικά βιβλία αυτού του είδους έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό. Διαθέτει όλα τα προσόντα για να γίνει γνωστό και διεθνώς, σε περίπτωση που μεταφραστεί, ή ακόμη και να αποτελέσει σενάριο για κινηματογραφική ταινία.

Μαρία Σηφάκη